Gần cuối năm là thời điểm thị trường hoa quả, cây cảnh sôi động nhất. Nhiều loại hoa quả, cây cảnh “độc” lạ được tung ra thị trường để đáp ứng nhu cầu mua bán của người dân. Đánh vào tâm lý tin tưởng đồ phong thủy, không ít người bán nghĩ ra những tên thật kêu cho quà biếu, đồ chưng Tết.

Tên sản phẩm càng “hay”, giá càng “khủng” và được săn tìm ráo riết. Các loại quả như lê hình em bé, dưa hấu thỏi vàng, bưởi hình tay Phật, đào tiên hồ lô… có giá ngất ngưởng, từ 100.000 đồng cho đến cả triệu đồng vẫn được tiêu thụ mạnh vào năm ngoái.

Năm nay chưa đến thời điểm trong chợ, ngoài ngõ tấp nập hàng chưng Tết, nhưng hạt giống cây lạ đã hút khách từ một tháng nay. Điển hình là hạt giống của cây chuối tài lộc.

Chuối tài lộc thực chất là một loại chuối cảnh, thuộc họ chuối hoa lan Lowiaceae. Họ này chỉ có một chi duy nhất là Orchidantha, được khoa học mô tả đầu tiên vào năm 1947. Loài chuối sen vàng này có nguồn gốc từ Trung Quốc và các nước ở khu vực Tây Nam châu Á.

Loài chuối sen vàng này có nguồn gốc từ Trung Quốc và các nước ở khu vực Tây Nam châu Á.

Cây chuối tài lộc cao xấp xỉ 1,5 m sau khi cây trưởng thành. Cây có thể trưng bày khá lâu, vì thời gian hoa nở kéo dài 6 – 7 tháng, hoa có hạt có thể ươm gieo tiếp.

Trong khi người tiêu dùng còn đang lạ lẫm với loại cây này thì các chủ vườn đã tất bật tìm mua giống cây chuối tài lộc. Theo anh Chiến, chủ cửa hàng hạt giống, thời điểm này bắt đầu rộ lên mua hạt giống chuối tài lộc.

“Thực ra loại chuối này đã xuất hiện từ lâu, nhưng người dân chưa biết tới. Loại cây này có thể sẽ được yêu thích vào tết năm nay, vì cây có thể đặt ở đại sảnh hay góc phòng khách trang trí. Hoa có màu vàng kim. Hoa bền tới 5-6 tháng nên chắc chắn sẽ cạnh tranh được với các loại cây cảnh khác”, anh Chiến nhận định.

Hiện nay trên thị trường, số lượng chuối tài lộc chưa được bán sẵn nhiều, chủ yếu người mua đang tìm hạt giống. Theo anh Chiến, với tiềm năng của sản phẩm, nhiều người đang săn hạt giống chuối tài lộc để gieo trồng, cận Tết Nguyên đán thì tung hàng. Giá của mỗi hạt giống không hề rẻ nhưng đa số những người liên hệ với anh Chiến đều nhập hạt giống với số lượng lớn để kinh doanh.

Mỗi ngày cửa hàng bán lẻ được khoảng hơn trăm túi hạt giống các loại, riêng hạt này đã chiếm quá nửa, dù giá 200.000 đồng một hạt. Thông thường khách của cửa hàng chỉ mua hạt giống về trồng cây cảnh trong nhà, nhưng người thu mua hạt này chủ yếu để trồng cây kinh doanh dịp Tết.

Lý giải nguyên nhân đầu tư mạnh dạn vào loại cây này, anh Chiến cho rằng: “Những năm nay, trào lưu thích quả đẹp, hình dáng lạ, gắn với phong thủy được nhiều người ưa chuộng. Người có tiền thường chi không tiếc tay cho những sản phẩm này, dù biết giá gốc của nó không hề đắt đến vậy, miễn gắn ý nghĩa tượng trưng cho tiền, tài, lộc, phát. Những loại quả, cây cảnh kiểu này không bán được quanh năm, nhưng ăn theo “vụ” cũng có thể làm giàu được. Vì vậy chúng tôi cố gắng tạo khuôn quả hoặc săn tìm cây lạ ở các nước lân cận”.

Trên thị trường, trái cây “độc”, lạ rất dễ tiêu thụ. Tuy nhiên, không ít người bán lợi dụng điều này để hét giá cao ngất ngưởng khiến sản phẩm thường loạn giá. Chẳng hạn như bưởi hồ lô, vào dịp Tết Nguyên đán năm ngoái, thị trường có đủ giá, từ 800.000 đồng đến 10 triệu đồng một cặp.

Tiểu thương nào cũng cho biết, số lượng bưởi hồ lô ít nên giá cao, nhưng vào mùa cao điểm, bưởi hồ lô được bày bán tràn lan, rồi rớt giá chỉ còn 100.000 đồng một quả. Tương tự, nhãn tím được rao bán giá 3 triệu đồng mỗi cây, thực chất loại này chỉ có giá 1 triệu đồng với cây giống và 100.000 đồng mỗi kg quả.

Chính “cơn sốt” săn hạt giống và sự kỳ vọng làm giàu từ các loại cây chạy theo xu hướng như vậy khiến tình trạng loạn giá, hàng tồn, phải bán tháo hay xảy ra. Do đó, nhà vườn nên cẩn thận rao bán đúng giá trị thực của những loại cây “độc”, lạ này để kinh doanh lâu dài.

Một số công ty thiết bị nông nghiệp tại TP HCM đã sản xuất số lượng lớn khuôn nhựa tạo hình để phục vụ cho việc sản xuất trái cây có hình dáng lạ như bưởi, hồ lô, dưa hấu vuông, xe hơi, dâu trái tim, cà chua hình sao… Tuy sản xuất công nghiệp nhưng giá thành cho 1 khuôn bằng nhựa dẻo lên đến 25.000-40.000 đồng. Một khuôn nhà vườn có thể sử dụng được 2-3 lần.

Ông Nguyễn Quốc Đạt, Giám đốc Công ty nhựa bao bì Vinh Phát – đơn vị chuyên thiết kế bao bì nông sản ở quận Tân Bình cho biết, lúc trước để tạo hình lạ cho trái cây, nông dân phải tự thiết kế khuôn, việc này tốn nhiều thời gian và mẫu mã chưa đẹp. Thấy được nhu cầu của nhà vườn ở miền Tây, công ty đã quyết định thiết kế và sản xuất đại trà nhiều mẫu khuôn có thể ứng dụng cho nhiều loại trái.

Theo ông Đạt, ngoài khuôn đẹp, muốn tạo hình trái cây thành công, nhà vườn phải ứng dụng những quy trình chăm sóc riêng để trái có hình dáng và màu sắc đẹp. Riêng tháng 10, công ty đã xuất bán hơn 5.000 khuôn các loại, thị trường chủ yếu là các tỉnh miền Tây.

Giải thích nguyên nhân khuôn nhựa dẻo với chất liệu đơn giản lại có giá cao, ông Đạt phân trần, thực tế ngoài bán khuôn công ty còn kèm theo nhân viên trực tiếp hướng dẫn cách sử dụng, theo dõi quá trình tạo hình cho trái ngay tại vườn. So với giá trị trái bán ra gấp 10 lần giá thị trường thì chi phí đầu tư khuôn không quá cao.

Một trái ổi được tạo hình mục đồng thành công bằng khuôn nhựa trong. Ảnh: A.Hải

Ông Sáu Hòa, nông dân huyện Cai Lậy, Tiền Giang, cho biết, trái cây bán Tết chuẩn bị vào vụ, để bán được giá cao hơn nhiều nhà vườn đầu tư khuôn tạo hình, chủ yếu là bưởi và dưa hấu.

Năm trước chỉ có vài vườn tạo hình cho trái, nhưng năm nay việc mua khuôn dễ dàng, công nghệ tạo hình không quá khó nên nhiều vườn không ngại đầu tư hàng nghìn khuôn, thuê cả kỹ sư nông nghiệp về để tạo hình lạ cho trái.

Ông Huỳnh Trinh, một kỹ sư nông nghiệp ở Chợ Gạo, Tiền Giang cho biết, cách tạo hình không quá khó. Nhà vườn chỉ cần cho trái còn nhỏ vào khuôn, theo dõi sự phát triển, kê trái sao cho ánh sáng trải đều không tối mặt. Trong quá trình trái phát triển trong khuôn, người trồng phải thường xuyên kiểm tra cân chỉnh để tránh trường hợp bị móp.

Trong khi đó anh, Trần Văn Miệt, chủ một vựa chuyên cung cấp trái cây ở huyện Mỏ Cày, Bến Tre, cho biết, giá nông sản ngày càng giảm, việc tạo hình lạ cho trái giúp nông dân bán được với giá cao. Nếu bán ở tỉnh giá cao gấp 5 lần, ở TP HCM, Hà Nội giá gấp 10, nhưng tạo hình cho trái không đơn giản, thành công 40% là đạt.

“Chi phí đầu tư cao, ngoài tiền khuôn phải tốn thêm công chăm sóc đặc biệt. Nếu không có sự tính toán, tìm kiếm thị trường hợp lý, chủ vườn có thể bị thua lỗ, trái hình dáng lạ không còn hiếm như trước. Từ mức giá vài triệu đồng một cặp bưởi hồ lô khi mới xuất hiện, nhưng hiện nay, chỉ có giá 400.000 – 800.000 đồng/cặp. Tùy thuộc vào kích thước, mẫu mã, giá thu mua ở vườn còn rẻ hơn”, anh Miệt cho biết.